Schematy ćwiczeń

 

usprawniających

 

analizę i syntezę słuchową


 

 

 

L.p.

 

Etapy pracy

Cel ćwiczeń

 

rodzaje stosowanych ćwiczeń

I.

Odtwarzanie struktur dźwiękowych na podstawie układów przestrzennych

 

1. Odtwarzanie struktur dźwiękowych według wzoru:

 

Rozwijanie percepcji

słuchowej przez

rozpoznawanie i

odtwarzanie

2.  Rozpoznawanie układu przestrzennego odpowiadającego

      wystukanemu „ rytmowi”.

3.  Rozpoznanie „ rytmu” zgodnego z układem przestrzennym.

4.  Odtwarzanie w układzie przestrzennym wystukanego „ rytmu”.

5.  Odtwarzanie / wystukanie / „ rytmu” ilustrowanego układem 

      przestrzennym.

 

Ćwiczenie koordynacji

słuchowo - wzrokowej i

słuchowo - ruchowej.

Tworzenie związków

słuchowo - wzrokowych

·       Słuchowa analiza podanego rytmu i ruchowe jego odtworzenie

      przez wyklaskanie, wystukanie ołówkiem, pałeczką na bębenku, na    

     cymbałkach .. z uwzględnieniem następstwa czasowego.

6.  Graficzne odtwarzanie  wysłuchanego układu dźwięków za pomocą

      kresek.

 

II.

 

Różnicowanie

sygnałów

dźwiękowych:

 

1.  Różnicowanie dźwięków dochodzących z najbliższego otoczenia -

      rozpoznawanie i nazywanie / szmery, szelesty, odgłosy pojazdów .

2.  Różnicowanie i rozpoznawanie głosów przyrody / zwierząt, ptaków,

Kształcenie percepcji

słuchowej.

Uwrażliwienie na bodźce

dźwiękowe.

      szum drzew / .

3.  Rozpoznawanie odgłosów wydanych przez upadające lub

      uderzające o siebie przedmioty / klucz, szklanka, łyżeczka / oraz

      przesypywanych substancji  / kasza /.

 

4.  Różnicowanie dźwięków oparte na muzyce i rytmice.

5.  Określanie strony, z której dochodzi dźwięk.

6.  Porównywanie melodii znanych piosenek pod względem tempa

      szybkie - powolne, wysokości głosu, tonacji.

7.  Rozpoznawanie i różnicowanie dźwięków wydawanych przez różne

      przedmioty lub instrumenty muzyczne.

8.  Przetwarzanie dźwięków na układy barwne, np.: kolor biały

      - dźwięki wysokie, kolor czarny - dźwięki niskie.

9.   Zastępowanie poleceń słownych przez sygnał dźwiękowy lub

zestaw dźwięków

 

III.

 

Analiza i synteza zdań

 

 

 

1.  Wyodrębnianie zdań z toku żywej mowy, pojęcie zdania.

 

Utrwalenie mowy

zdaniowej.

2.  Podział zdania na wyrazy.

3.  Liczenie wyrazów w zdaniu.

4.  Rozwijanie zdań, porównywanie liczby wyrazów w zdaniach.

5.  Wyodrębnianie wyrazu ze zdania.

 

 

Ćwiczenia koordynacji

słuchowo - ruchowej,

oraz

graficzne odtwarzanie

zdań.

6.  Wyodrębnianie słów na  na początku, w środku i na końcu zdania.

7.  Konstruowanie zdania z danym wyrazem.

8.  Układanie zdań o podanej liczbie wyrazów.

9.  Kończenie rozpoczętego zdania.

10. „ Jakie to zdanie?”.

11. Układanie zdań na zadany przez nauczyciela temat, np.: o kotku, o

      piłce.

15. Układanie odpowiedzi na zadane pytanie.

12. Układanie zdań z rozsypanek wyrazowych.

13. Układanie zdań w formie podpisów do obrazków, obserwowanych

      sytuacji.

14. Graficzne przedstawienie zdań za pomocą kreski, paska,

      liczmanów, zabawek.

15. Redagowanie krótkich tekstów z rozsypanek zdaniowych.

16. Opowiadanie czytanych tekstów.

17. Uzupełnianie tekstów z lukami.

IV.

Analiza i synteza

sylabowa wyrazów.

1.  Pojęcie sylaby.

2.  Podział wyrazów na sylaby i synteza tych sylab.

Ćwiczenia koordynacji

słuchowo - ruchowej

i

Ćwiczenia pamięci

słuchowej.

3.  Liczenie sylab w wyrazie.

4.  Określanie długości wyrazów na podstawie liczby sylab.

5.  Ustalenie pozycji danej sylaby w wyrazie - na początku, na końcu i

      w środku wyrazu.

6.  Wydzielanie sylab w wyrazach przy śpiewaniu z marszem, ich

      wzmacnianie przedmiotowe: liczmanami, klaskaniem, ruchem.

7.  Wyodrębnianie sylab przez dzielenie pasków papieru na części.

8.  Różnicowanie przez klaśnięcie, tupnięcie wybranej sylaby

      spośród innych.

Ćwiczenia analizy

sylabowej wyrazów.

9.  Wyodrębnianie sylab w wyrazie:

·       wydzielanie sylab w nagłosie wyrazów;

 

 

 

·       wydzielanie sylab w wygłosie wyrazów;

·       wydzielanie sylab środkowych / śródgłosie / w wyrazach

      trzyliterowych.

10. Wyszukiwanie odpowiednich sylab w wyrazach, np. ma - mata -

      materac - rama;.

11. Rozpoznawanie sylab w usłyszanych słowach.

12. Rysowanie przedmiotów, które zawierają daną sylabę.

13. Układanie wyrazów z sylab:

·      odpoznawanie wyrazów wypowiedzianych sylabami;

·      kończenie wyrazów zaczynających się daną sylabą;

 

 

 

 

 

·      tworzenie wyrazów przez dodanie sylab początkowych do znanych

·      sylab końcowych;

·      tworzenie wyrazów rozpoczynających się końcową sylabą wyrazu

      poprzedniego.

14. Różnicowanie sylab podobnych:

      da - ba - ga - da

      pa - ba - pa - da

      ta - ta - wa - fa

      ca - za - ca  - sa;

 

Ćwiczenia syntezy

sylabowej wyrazów.

15. Uzupełnianie brakujących sylab w wyrazach.

16. Wyszukiwanie sylab i składanie z nich wyrazów.

17. Zmiana wyrazów przez dodanie lub odjęcie sylaby:

·      rozwiązywanie rebusów obrazkowych.

·      układanie wyrazów zawierających dane sylaby w określonej pozycji

      w oparciu o rysunki przedmiotów, schematy budowy sylabowej.

18. Rebusy obrazkowo - sylabowe.

Graficzne przedstawianie

wyrazów.

19. Rysowanie, wycinanie, wskazywanie przedmiotów, w których

      nazwach są dane sylaby.

 

Ćwiczenia czytania

sylab i wyrazów.

 

20. Loteryjki rebusowe.

21. Tworzenie sylab dwuliterowych otwartych - podstawianie

      spółgłosek do stałej samogłoski.

22. Tworzenie sylab dwuliterowych otwartych - podstawianie   

      samogłosek do stałej spółgłoski.

23. Rozpoznawanie i czytanie sylab dwuliterowych.

Różnicowanie

samogłosek

i spółgłosek.

24. Różnicowanie spółgłosek i samogłosek - skonkretyzowanie ich za

      pomocą koloru.

25. Tworzenie i czytanie sylab, otwartych z wszystkimi samogłoskami.

 

Ćwiczenia koordynacji

słuchowo - wzrokowo -

ruchowej.

 

 

26. Zestawienie różnych spółgłosek i samogłosek w sylaby otwarte

      dwuliterowe.

27. Czytanie sylab w krótkich ekspozycjach.

28. Czytanie sylab dwuliterowych i łączenie ich w  nowe wyrazy.

29. Układanie wyrazów rozpoczynających się określoną sylabą otwartą

      np. ma - ma,  ma - sa,  ma - ta.

 

Ćwiczenia poprawnej

artykulacji

i

Ćwiczenia koordynacji

słuchowo - wzrokowo -

ruchowej.

30. Układanie wyrazów przez dodanie sylab początkowych otwartych

      do znanych sylab końcowych  np. wa  -  ta,   la -ta,   da - ta.

31. Samodzielne układanie dowolnych wyrazów z sylab dwuliterowych:

·       układanie napisów pod obrazkami według wzoru;

·       układanie obrazków przy napisach;

·       uzupełnianie napisów pod obrazkami;

·       układanie całych napisów z pojedynczych sylab;

·       układania całych wyrazów pod obrazkami bez napisów.

32. Tworzenie trzyliterowych sylab zamkniętych :

·       podstawianie różnych spółgłosek do stałej części sylaby;

·       dobieranie sylab otwartych do stałej spółgłoski, np. ko - t,  ba -t;

·       czytanie całych sylab trzyliterowych, zamkniętych;

·       przekształcanie wyrazów jednosylabowych w wyrazy

      dwusylabowe, np. las - lasy,   dom - domy;.

 

 

33. Tworzenie dwusylabowych wyrazów z sylab trzyliterowych

      zamkniętych i dwuliterowych przez podstawienie różnych sylab do

      jednej stałej:

 

 

Wzbogacanie słownika

·       ko  - gut                           lal - ka                  

·       ko - tek                           las - ka

·       ko - min                          ram - ka

34. Układanie różnych wyrazów dwusylabowych z sylab dwuliterowych

      otwartych i trzyliterowych zamkniętych:

·       bu - rak                          lam - pa

·       wa - zon                         nar - ty

35. Tworzenie trzyliterowych sylab ze zbiegiem spółgłosek, np.

Ćwiczenia poprawnej

artykulacji.

·       gra                                       dla

·       kra                                        bzy

 

·       dwa                                      łzy

·       czytanie całościowe sylab trzyliterowych;

·       rozpoznawanie położenia samogłosek w sylabach trzyliterowych

      zamkniętych i otwartych, np. kot - kto,  dal - dla,   gar - gra;.

36. Tworzenie wyrazów dwusylabowych z sylabą trzyliterową otwartą:

·       sto - ły                                   sło - ma                    kra - ny 

·       sto - pa                                 sło - wa                     kra - ta 

37. Analiza i synteza dźwiękowa wyrazów jednosylabowych ze

      zbiegiem spółgłosek:

 k                             s                        r                              l

kraj                         sto                     brak                        plac

krem                      stop                   gram                        blok

38. Przekształcanie wyrazów przez zmianę lub dostawienie sylab:

      np.  ma - ma                                           mo - wa

             ma - pa                                            mo - del

39. Tworzenie wyrazów rozpoczynających się końcową sylabą

      wyrazu poprzedniego.

Ćwiczenia syntezy

wyrazowej.

40. Rozpoznawanie i czytanie całych wyrazów dwusylabowych.

41. Czytanie wyrazów trzy i więcej sylabowych poprzedzone

 

      dzieleniem na sylaby:

·       usprawnianie czytania wyrazów o różnej liczbie sylab.

·       czytanie wyrazów i segregowanie według liczby sylab.

42. Czytanie pojedynczych wyrazów:

·      usprawnianie czytania wyrazów o różnej liczbie sylab;

·      czytanie wyrazów i segregowanie według liczby sylab;.

V.

 

Analiza i synteza

głoskowa

wyrazów.

1.  Rozpoznawanie i wyodrębnianie głosek z wyrazów w nagłosie,

      śródgłosie, wygłosie.

2.  Układanie nowych wyrazów z pierwszych głosek podanych

      wyrazów.

Ćwiczenia koordynacji

słuchowo - ruchowej.

3.  Układanie wyrazów rozpoczynających się od danej głoski.

4.  Układanie nowych wyrazów z liter  wybranych z podanych

      wyrazów.

Ćwiczenia koordynacji

słuchowo - ruchowej.

5.  Segregowanie obrazków według pierwszej głoski.

6.  Dobieranie par obrazków, których nazwy rozpoczynają się taką

 

 

      samą głoską.

 

 

Ćwiczenia słuchu

fonematycznego i

pamięci słuchowej.

7.  Wybieranie obrazków, których nazwy kończą się na określoną

      głoskę.

8.  Wydzielanie ostatniej głoski z nazwy obrazka.

9.  Rozpoznawanie nazwy obrazka na podstawie ostatniej głoski.

10. Dobieranie par obrazków, w których nazwa drugiego rozpoczyna

      się taką samą głoską, jaką kończy się nazwa pierwszego.

 

Ćwiczenia poprawnej

artykulacji.

11. Rozpoznawanie, w którym wyrazie określona głoska znajduje się

      na początku, a w którym na końcu.

12. Różnicowanie słuchowe głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych.

13. Różnicowanie i realizacja głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych.

 

Ćwiczenia koordynacji

słuchowo - ruchowej.

14. Wymawianie i zapisywanie sylab z głoską dźwięczną i

      bezdźwięczną.

15. Uzupełnianie liter oznaczających spółgłoski dźwięczne i

      bezdźwięczne w wyrazach.

 

Utrwalenie graficznego

obrazu głosek.

16. Kojarzenie głoski ze znakiem graficznym -  literą.

17. Uzupełnianie liter w tekście.

18. Odczytywanie i pisanie ze słuchu wyrazów - paronimów z

      uwzględnieniem dźwięczności, miejsca artykulacji i stopnia

      zbliżenia narządów mowy.

 

Ćwiczenia pamięci

słuchowej i słuchu

fonematycznego.

19. Rozpoznawanie samogłosek w wyrazach jednosylabowych.

20. Rozpoznawanie głosek wewnątrz wyrazów o różnej liczbie sylab.

21. Rozpoznawanie określonej głoski położonej w dowolnym miejscu

      wyrazu.

22. Różnicowanie głosek.

23. Określanie miejsca położenia w wyrazie rozpoznanej głoski.

24. Rozpoznawanie głoski powtarzającej się w wyrazie.

25. Układanie „ łańcuszka  obrazków według głoski w nagłosie i

      wygłosie, np. futro - obraz - zegar - rak.

VI.

Ćwiczenia w czytaniu

tekstów .

1.  Ćwiczenia czytania sylab i wyrazów - różnicowanie spółgłosek i

      samogłosek..

 

Różnicowanie

samogłosek

i spółgłosek.

2.  Kojarzenie głoski ze znakiem graficznym - literą.

3.  Układanie wyrazów z liter.

4.  Czytanie pojedynczych sylab.

5.  Czytanie wyrazów dwu i trzysylabowych.

6.  Czytanie w krótkich ekspozycjach.

7.  Czytanie całościowe wyrazów ze zbiegiem spółgłosek.

8.  Czytanie pojedynczych wyrazów  / w okienku /.

 

Usprawnianie techniki

czytania.

Kształtowanie

umiejętności

ujmowania wyrazu.

Umiejętność

wyodrębniania zdań w

tekście.

9.  Czytanie całościowe zdań i krótkich tekstów / z przesłoną /.

10. Dobieranie zdań do obrazków.

11. Czytanie tekstów z wyrazami o różnej budowie.

12. Porządkowanie zdań opisujących akcję całego obrazka.

13. Porządkowanie zdań bez pomocy ilustracji.

14. Wykonywanie poleceń zapisanych na tablicy.

15. Pisemne formułowanie odpowiedzi na pytania.

16. Wyszukiwanie w tekście wyrazów, zdań według poleceń.

      nauczyciela.

17. Wyszukiwanie w tekście odpowiednich urywków;

 

 

Doskonalenie cichego

czytania ze

zrozumieniem.

18. Układanie rozsypanek zdaniowych do ilustracji, obrazka.

19. Czytanie tekstu z przesłoną.

20. Czytanie ciche, głośne, szeptem, półszeptem.

 

VII.

Ćwiczenia w pisaniu.

 

Doskonalenie płynnych

ruchów przy pisaniu liter.

1.   Pisanie liter i wyrazów ze zwróceniem uwagi na poprawne

      odwzorowywanie kształtu liter i ich połączeń.

2.  Pisanie sylab dwuliterowych. / np. po śladzie /.

3.  Pisanie wyrazów z sylab dwuliterowych.

4.  Pisanie sylab trzyliterowych.

 

Graficzny zapis sylab.

Utrwalenie łącznego

pisania liter.

5.  Odczytywanie wyrazów z liter / plątanka literowa / i sylab,

      zapisywanie tych wyrazów.

6.  Układanie wyrazów z sylab dwuliterowych i trzyliterowych.

7.  Pisanie wyrazów wielosylabowych.

8.  Pisanie nazw pod obrazkami, ilustracjami.

 

Doskonalenie techniki

czytania i pisania sylab i

wyrazów - ćwiczenia

mające na celu

zapobieganie popełnianiu

błędów polegających na

opuszczaniu liter.

9.  Odczytywanie hasła ukrytego wśród obrazków i zapisanie go.

10. Uzupełnianie brakujących sylab w wyrazach przez dopowiedzenie

      a następnie dopisanie.

11. Układanie i zapisywanie wyrazów z rozsypanki sylabowej.

12. Pisanie wyrazów o różnej liczbie sylab przy pomocy dobieranek

      obrazkowo - wyrazowych.

13. Odczytywanie i zapisywanie wyrazów według podanego kodu. 

14. Pisanie wyrazów o różnej liczbie sylab poprzedzone dzieleniem na

      sylaby i wyodrębnianiem samogłosek.

15. Przepisywanie wyrazów połączone z wybieraniem wyrazów według

      określonej / zasady, np. znaczenie, kolejność alfabetyczna,

      trudność ortograficzna.

 

Ćwiczenia  w pisaniu i

układaniu zdań.

16. Układanie i zapisywanie zdań z rozsypanki wyrazowej.

17. Porządkowanie wyrazów w zdania.

18. Uzupełnianie zdań z lukami na podstawie ilustracji.

19. Układanie zdań z podanych wyrazów.

20. Przepisywanie wyrazów i zdań.

21. Przepisywanie połączone z przekształcaniem i uzupełnianiem

      zdań.

Ćwiczenia umiejętności

pisania  z pamięci i ze

słuchu.

22. Pisanie z pamięci wyrazów i zdań - wspólne czytanie i poprawianie.

23. Pisanie ze słuchu wyrazów i zdań - wspólne czytanie i poprawianie.

 

Usprawnianie procesów

analityczno - 

syntetycznych oraz

słuchowo - wzrokowo -

ruchowych.