PRZYKŁADY ĆWICZEŃ

USPRAWNIAJĄCYCH MOTORYKĘ 

NARZĄDÓW ARTYKULACYJNYCH

 

Opanowanie prawidłowej wymowy oraz nauki czytania i pisania wiąże się w dużym stopniu z umiejętnością analizy i syntezy słuchowej.

 

W wieku przedszkolnym i młodszoszkolnym dzieci z zaburzeniami i opóźnieniem rozwoju mowy charakteryzują się:

 

·     ubogim słownictwem;

·      niepoprawną strukturą gramatyczną;

·     nieprecyzyjnym wymawianiem grup spółgłoskowych;

·     opuszczaniem niektórych głosek w wyrazach;

·     słabym różnicowaniem głosek podobnych brzmieniowo / fonetycznie do siebie zbliżonych / takich jak: sz - s,  ż - z, cz - c, ż -sz, c -s / spółgłosek syczących /

·     nieadekwatnym wymawianiem głosek zmiękczonych przez „ i” lub kreseczkę,

    / znak diakrytyczny / np. zamiast „ ć  czyta „ ci”.

 

Z chwilą podjęcia nauki w szkole mają duże trudności z ortografią / mylenie np.

 „ u - ó”,  „ ż - rz”, które określane jest zjawiskiem dysortografii .

 

Dzieciom z nieprawidłowym rozwojem mowy potrzebne są specjalne ćwiczenia w wywoływaniu i utrwalaniu tych głosek, które sprawiają im trudności w połączeniu z ćwiczeniami usprawniającymi sprawność motoryczną narządów mowy.

 

Program ćwiczeń powinien uwzględnić kolejne etapy rozwoju mowy dziecka, w celu stopniowego opanowywania wszystkich tych umiejętności, które składają się na prawidłowy proces percepcji słuchowej mowy.

 

Ze względu na specyfikę zaburzeń w kontakcie słownym i słuchowym, w toku ćwiczeń należy stosować wzmacnianie spostrzeżeń słuchowych spostrzeżeniami dochodzącymi z innych zmysłów, a więc wzrokowymi, kinestetycznymi, oraz wspomagać zastosowaniem różnych pomocy terapeutycznych

 

            I.  ĆWICZENIA NARZĄDÓW MOWY.

Warunkiem prawidłowego wymawiania głosek jest sprawne działanie narządów mowy. Realizacja każdej głoski wymaga określonego układu artykulacyjnego i określonej pracy mięśni.

Ćwiczenia narządów mowy mają na celu wypracowanie zręcznych i celowych ruchów artykulacyjnych i obejmują ćwiczenia wszystkich ruchomych narządów mowy: języka, warg i podniebienia miękkiego.

 

Dziecko musi mieć wyczucie danego ruchu i położenia poszczególnych narządów mowy / kinestezja /.

Przystępując do ćwiczeń należy wyjaśnić dziecku położenie jego narządów mowy poprzez pokaz. Wskazówki, których udzielamy dziecku powinny być dostępne, zrozumiałe dla dziecka, wielokrotnie powtórzone z zastosowaniem zasady stopniowania trudności i uwzględnieniem indywidualnych możliwości każdego dziecka.

 

1.1.Szczęka / żuchwa / dolna:

 

·      Opuszczanie i unoszenie szczęki dolnej / żuchwy /, mięśnie napięte, ruchy rytmiczne i płynne.

·      Ruchy żucia z pełnymi ruchami warg i policzków.

·      Ruchy żuchwy ze skrajnego położenia prawego do lewego - wargi początkowo rozchylone, potem zwarte.

·      Ruchy żuchwy w prawo, w lewo z zaznaczeniem pozycji środkowej, tempo od wolnego do coraz szybszego.

·      Wysuwanie żuchwy do przodu i jej cofanie.

 

 

1.2. Podniebienie miękkie i języczek.

 

/ ćwiczenia z wykorzystaniem lusterka /.

.

·      Ziewnie przy nisko opuszczonej szczęce, język spoczywa na dnie.

·      Głębokie oddychanie przez usta przy zaciśniętych nozdrzach, a następnie przez nos przy zamkniętych ustach.

·      Jama ustna szeroko otwarta - wdech przez nos, wydech ustami.

·      Głębokie oddychanie przez jamę ustną przy zaciśniętych nozdrzach i przez jamę nosową, przy zamkniętej jamie ustnej.

·      Kaszlanie przy wysuniętym na zewnątrz języku.

·      Chrapanie na wdechu i wydechu.

·      Energiczna wymowa połączeń głosek z uwzględnieniem tylnojęzykowych zwartych: „ k - g”  „kuk”,  „ugu”,  „ogo”,   „uk  - ku” ,  „ug” - skierowanie języka w kąciki ust / w prawo, w lewo /.

 

 

1.3.Język

 

·      Wysuwanie języka jak najdalej na zewnątrz i cofanie go w głąb jamy ustnej.

·      Liczenie zębów dolnych i górnych koniuszkiem języka.

·      Podnoszenie wysuniętego na zewnątrz języka w górę i opuszczanie go jak najniżej - dotykanie językiem brody i usiłowanie dotknięcia nosa.

·      Wypychanie językiem policzków / piłeczka w buzi /.

·      Wysuwanie języka i zwijanie  w trąbkę.

·      Zwijanie języka w rulonik wzdłuż linii środkowej.

·      Oblizywanie warg przodem języka.

·      Naśladowanie odgłosów kląskania  i mlaskania.

·      Cmokanie czubkiem i środkiem języka.

·      Masowanie języka zębami i wargami.

·      Przesuwanie wysuniętego języka w prawo i w lewo do kącików warg lub zębów od strony warg.

·      Wykonywanie ruchów kolistych, np. dokładne oblizywanie warg lub zębów od strony warg.

·      Wysuwanie języka szeroko rozpłaszczonego w kształcie „łopaty”  na zewnątrz          / usta szeroko otwarte / i cofanie w głąb jamy ustnej wydłużonego i wąskiego w kształcie grotu.

·      Wysuwanie języka do przodu, uniesienie języka na górną wargę - język wąski, wydłużony, zęby widoczne.

·      Naśladowanie ruchów języka kota / nabieranie płynów językiem uformowanym

     w „ łyżeczkę” i picie „ tak, jak pije kotek”.

·      Rozszerzanie i zwężanie masy języka w kontakcie z wargami i zębami oraz bez tego kontaktu.

·      Dotykanie czubkiem języka różnych miejsc w jamie ustnej, boki uniesione, w linii środkowej - wzdłuż bruzdy zagłębienia.

·      Zginanie języka w kształcie łopaty w kierunku nosa i wargi dolnej.

·      Unoszenie języka za górne zęby i cofanie go do podniebienia.

·      Cofanie języka za wałek dziąsłowy, kierowanie języka w kąciki ust - w prawo, w lewo, przy widocznych zębach.

·      Przesuwanie językiem po wewnętrznej i zewnętrznej  powierzchni dziąseł i zębów - pod wargami w prawo i w lewo przy zamkniętych ustach.

·      Wciąganie języka w głąb jamy ustnej z położenia na wardze górnej jak najdalej do jamy gardłowej i powrót tą samą drogą.

·      Składanie języka w rulonik i dmuchanie powietrza przez uniesione w górę boki języka.

·      Język w kształcie rulonika wewnątrz jamy ustnej tuż za zębami, po zbliżeniu siekaczy i spłaszczeniu warg dmuchamy powietrze przez rulonik - przygotowanie do realizacji dźwięku odpowiadającemu głosce „s” , „ z”.

·      Język ułożony płasko, mocno przylega do bocznych zębów i dziąseł szczęki górnej, luźny przód języka wykonuje ruchy do zębów górnych i dolnych, a następnie do dziąseł górnych i dolnych.

·      Zachowując powyższy układ uderzać wielokrotnie językiem o dziąsła górne i wymawiać t... t...t...d...d...d..., zbliżyć przód języka do dziąseł na odległość 1mm i dmuchać na język - przygotowanie do głoski r.

·      Wewnątrz jamy ustnej język w kształcie łyżeczki / na grzbiecie okrągłe wgłębienie, boki i przód uniesione do góry /, zbliżyć siekacze, zaokrąglić wargi, dmuchać na język - przygotowanie do realizacji dźwięku odpowiadającego  głosce „ sz” , „ź”.

 

1.4. Wargi:

 

·      Oblizywanie warg ruchem okrężnym - usta szeroko otwarte.

·      Szerokie otwieranie i zamykanie ust.

·      Ściąganie / zaokrąglanie / warg połączone z wysuwaniem do przodu „ ryjek” przy zwartych szczękach.

·      Rozciąganie / spłaszczanie / zwartych warg połączone z cofaniem ich kącików.

·      Rozciąganie warg połączone z odsłanianiem zębów - „ pięknie uśmiechamy się od ucha do ucha” i ich ściąganie „ ryjek” przy zwartych szczękach.

·      Przesuwanie ściągniętych warg - „ ryjka” na prawą i lewą stronę przy zwartych szczękach.

·      Dolną warga zasłaniamy dolne zęby i górną  - górne zęby.

·      Nagryzanie górnymi zębami dolnej wargi i dolnymi górnej wargi / masaż warg zębami /.

·      Nadymanie policzków - obydwu jednocześnie i na przemian prawego i lewego  - wargi zwarte, maksymalne zwiększenie objętości przedsionka jamy ustnej.

·      Nadymanie z uwolnieniem nagromadzonego powietrza - powstający szmer przypomina dźwięk odpowiadający głosce „p”.

·      Zwieranie i rozwieranie warg przy zaciśniętych zębach.

·      Zaokrąglenie i spłaszczanie warg przy zwartych szczękach.

·      Odciąganie na boki kącików ust.

·      Cmokanie przy dowolnym układzie warg.

·      Wymawianie samogłosek ustnych z przesadną artykulacją, następnie łączenie w pary i parokrotne powtarzanie „ a-i”  ; „a-u-a-u”;  „ i-a-i-a”;  „ u-a-u-a”;

·      Szczęki zwarte, unoszenie wargi górnej, opuszczanie dolnej.

·      Ssanie.

·      Utrzymanie wargami patyczka,, kącikami ust wydmuch powietrza.

·      Wibracje warg - parskanie.

·      Otwieranie i zamykanie ust

·      Wysuwanie warg do przodu / przy samogłosce - „u” i rozchylanie ich przy samogłosce ”e”/.

·      Wciąganie policzków i kącików warg do wnętrza jamy ustnej przy zwartych wargach - „ zajęczy pyszczek”.

·      Odciąganie / cofanie / kącików warg na przemian lewego i prawego.

·      Unoszenie górnej, a następnie opuszczanie dolnej wargi połączone z odsłanianiem zębów.

·      Rozciąganie warg przy samogłosce „i”.

·      Wymawianie samogłosek według kolejności / a, e, u, i, o, y/

·      Lekkie nagryzanie warg zębami.

·      Dmuchanie na płomień świecy lub na lekkie przedmioty zawieszone na nitce przy:         

- wargach zaokrąglonych i wysuniętych do przodu jak przy głosce „ u” - „wąski     

  lejek”.

- wargach spłaszczonych i wysuniętych do przodu jak przy głosce „ sz” -  

   „szeroki  lejek”.

- dolnej wardze tworzącej szczelinę z krawędzią górnych siekaczy jak przy 

   głosce „ f”.

 

1.5. Zabawy naśladowczo – słuchowe

 

 

 

·         „Brzęczenie muchy” - bzzzz

·         „Nadmiar pary w lokomotywie” - fffffff

·         „Syczenie węża” - ssssssss

·         „Parskanie jak konik”

·         „ Naśladowanie rechotania żabek”.

·         Miauczenie kota- miauu, miauu

·         Gdakanie kury – ko,ko,ko

·         Kwakanie kaczki  - kwa, kwa, kwa

·         Szczekanie psa – hau, hau, hau

·         Gęganie gęsi – gę, gę, gę

II. ĆWICZENIA ODDECHOWE

 

Ćwiczenia oddechowe mają na celu kształcenie narządów oddychania, rozwijanie pojemności płuc, wyrabianie właściwych ruchów przepony, prawidłowego oddechu: szybki wdech - powolny, długi wydech.

 

Ćwiczenia oddechowe uczą dzieci ekonomicznego gospodarowania swoim oddechem.

 

2.1. PRZYKŁADY ĆWICZEŃ ODDECHOWYCH

 

·      Bańki mydlane - wydmuchiwanie i wciąganie.

·      Dmuchanie w puszki dmuchawca, w wiatraczek, gwizdki, balonik, w buteleczkę po zapachach, zabawa z piórkiem.

·      Dmuchanie na rękę - mocny i zimny  strumień powietrza.

·      Dmuchanie na watkę, skrawki papieru.

·      Dmuchanie  piłeczki - najpierw zaczynamy od lekkiej, plastikowej piłeczki / ping - pongowa /, później dmuchamy na gumową piłeczkę. Za każdym razem podajemy coś cięższego.

·      Zabawa „ gramy mecz” - dmuchanie piłeczki do bramki.

·      Dmuchanie piłeczki na wodzie - zabawa „ Wyścig łódeczek”  / łódeczki z łupin orzeszka /.

·      Dmuchanie w różnego rodzaju trąbki, balony, małe samochodziki, pieniążek.

·      Dmuchanie na płomień palącej się świecy - „Świeczka”

·      Zdmuchiwanie lekkich puszków, piórka, piłeczki ping - pongowej, balonika.

·      Wdech z unoszeniem ramion do góry, wydech z powolnym opadaniem ramion.

·      Chłodzenie zupy - dmuchanie ciągłym strumieniem / ręce ułożone w kształcie talerza /.

·      Chuchanie na zamarznięte ręce.

·      Gwizdanie na wydechu.

·      Naśladowanie lokomotywy / fffff ......./.

·      Naśladowanie szumu wiatru / szszsz..../.

·      Syczenie węża wypuszczanie powietrza z balonika / ssss....../.

·      Parskanie / prrrr..., brrrr.../.

·      Łączenie samogłosek / „ ao”, „ eo” , „ aoe” , „ eu” / ze zwróceniem uwagi na prawidłowe otwieranie ust przy ich wymowie /.

·      Wydłużenie fazy wydechowej poprzez wybrzmiewanie niektórych spółgłosek

     / fff..., sss..., zzz..., żżż..., szszsz /.

·      Łączenie spółgłosek z samogłoskami / „faaa”,  feee”,  fuuu”,  fooo” ,                      szaaa”, „szeee”, „ szuuu”, „ szyyy”, „ szooo” /.

·      Naśladowanie śmiechu w celu rozruszania przepony:

    * kobiety - ha, ha, ha! / śmiech głośny, wesoły /

    * staruszka - he, he, he! / cichy, stłumiony /

    * mężczyzna - ho, ho, ho! / mocny, rubaszny /

    * dziewczynka hi, hi, hi! / piskliwy /

·      Długie wymawianie głoski „ s”  ze zmienną głośnością.

·      Wymawianie tekstu na jednym wydechu.

·      Zatrzymanie oddechu.

·      Nauka wdychania powietrza przez nos:

·      Wąchanie kwiatków.

·      Aromaty zapachowe - buteleczki po perfumach.

·      Poduszeczki zapachowe.

·      Dmuchanie przez rurkę na rękę.

 

 

III. ĆWICZENIA SŁUCHOWE

 

 Ćwiczenia słuchowe - mają na celu rozwijanie wrażliwości na rodzaj    

                                                      dźwięku,  tempo, rytm, ton, i melodię mowy.

 

·      Dzieci siedzą z zamkniętymi oczami i chwytają odgłosy dochodzące z ulicy –

     „ wsłuchiwanie się w ciszę”.

·      Rozpoznawanie wytwarzanych dźwięków - szmery, stukanie.

·      Rozpoznawanie różnych rzeczy zamkniętych w pudełku przez potrząsanie nim - groch, kasza, gwoździe.

·      Uderzanie klockami, łyżeczką w pustą szklankę, klaskanie, darcie papieru, gniecenie papieru, lanie wody, wypuszczanie powietrza, np. z balonika.

·      Różnicowanie i naśladowanie głosów zwierząt - kota, gęsi, krowy.

·      Różnicowanie pojazdów - samochodu, motoru, pociągu.

·      Rozpoznawanie poszczególnych dzieci po głosie.

·      Rozpoznawanie różnych melodii.

·      Rozpoznawanie określonych sylab wśród innych sylab / pa, ta, ba, ga, ta, ba /.

·      Ćwiczenia słuchowe w rozróżnianiu wyrazów, które różnią się tylko jedną głoską - zmiana znaczenia wyrazu, np:

* domek - Tomek

                                                      * lody - loty

                                                      * koza - kosa

                                                      * dama - tama

                                                      * gapa - kapa

                                                      * góra - kura

                                                      * bąk - pąk

                                                      * kasa - kasza

                                                      * kos – kosz

                                                      * pasek - piasek

                                                      * kos - kosz

                                                      * bułka – półka

 

·      Rozróżnianie mowy nieprawidłowej od prawidłowej, np:

 

* sanki - szanki

                                                        * rak – lak

                                                        * szkoła - skoła

 

IV. RÓŻNICOWANIE 
DŹWIĘKÓW MOWY LUDZKIEJ

 

4.1. Ćwiczenia słuchu fonematycznego:

 

·      Różnicowanie słów podobnie brzmiących / opozycje fonematyczne /; dzieci wskazują obrazki po usłyszeniu ich nazw; przykłady par obrazków: czapka - żabka; bucik - budzik;

·      Różnicowanie takich samych sylab w szeregu różnych lub o podobnym brzmieniu, np. pa, ga, da; - dzieci sygnalizują moment usłyszenia żądanej sylaby;

·      Powtarzanie par słów opozycyjnych typu bary - pary;

·      Podawanie wyrazów o znaczeniu kontrastowym: biuro - pióro;

·      Nazywanie wskazanych przedmiotów, których nazwy różnią się głoskami korelacyjnymi: dźwięczna - bezdźwięczna, ustna - nosowa, o różnym miejscu artykulacji;

·      segregowanie obrazków ze względu na właściwości głoskowe w ich nazwach, np. dźwięczne - bezdźwięczne.

 

4.2. Ćwiczenia rytmizujące - doskonalenie ogólnej motoryki,  

              poczucia rytmu, likwidujące niezborność ruchową, która może także odbić  

              się na akcie mowy.

 

 

 

V. PRZYKŁAD USPRAWNIANIA NARZĄDU 

ARTYKULACYJNEGO U DZIECI 
„ sz” , „ ż”.

 

 

5.1. CHARAKTERYSTYKA GŁOSKI „ SZ”.

„ Sz” jest spółgłoską przedniojęzykowo - dziąsłową, szczelinową, ustną,  

             bezdźwięczną.

 

Przy wymowie tej głoski język znajduje się za górnymi zębami / za wałkiem dziąsłowym /, boki języka dotykają górnych zębów i dziąseł.

 

Szczelina powstaje między wałkiem dziąsłowym a czubkiem języka. Zęby są zwarte, wargi lekko wysunięte do przodu.

 

„ Sz” występuje przed wszystkimi samogłoskami z wyjątkiem „i”

 

5.2. CHARAKTERYSTYKA GŁOSKI „ Ż”.

 

„ Ż  jest spółgłoską przedniojęzykowo - dziąsłową, szczelinową, ustną,  

           dźwięczną.

           Układ języka i warg jak przy głosce „ sz”.

Strumień powietrza słaby, gdyż część jego została użyta na drgania wiązadeł głosowych. Zniekształceniu ulega tak samo, jak głoska „ sz”.

 

W śródgłosie traci dźwięczność, jeśli występuje po niej spółgłoska bezdźwięczna, np. /książka = ksiąszka /.

W wygłosie wymawia się bezdźwięcznie, np. wąż + wąsz , „ ż” pojawia się w tym samym czasie, co głoska „ sz”

 

Ćwiczenia prowadzimy przed lustrem. Umożliwi to dziecku porównanie swoich narządów mowy z tym, jaki demonstruje osoba prowadząca te ćwiczenia i odtworzenie przy kontroli układu prawidłowego.

 

VI. ETAPY ĆWICZEŃ 
DLA DZIECI MAJĄCYCH TRUDNOŚCI Z  REALIZACJĄ 

DŹWIĘKU „ SZ”:

1. Wzorowy układ języka i warg pokazujemy w lustrze.

 

2. Dźwięk odpowiadający głosce „ sz” wywołujemy najpierw w izolacji.

 

3. Dziecko robi to samo, tzn. unosi język za górne zęby, zwiera zęby, wargi lekko   

    wysuwa do przodu.

 

4. W takim układzie dziecko będzie wymawiać „ sz”. Jeśli dziecko nie wyczuwa położenia języka stosujemy uczulanie miejsc artykulacyjnych. W tym celu trzeba dotknąć czubka języka za wałkiem dziąsłowym zimną metalową szpatułką, trzonkiem

zimnej  łyżeczki. Można też unieść szpatułką język za górne zęby. Zęby zbliżamy i wargi lekko wysuwamy do przodu przez symetryczne naciśnięcie policzków.

 

6.1. WYWOŁYWANIE I UTRWALANIE GŁOSKI „SZ”

 

Głoska „ sz” musi być dobrze opanowana w różnych pozycjach w wyrazie, gdyż jest ona podstawą do dalszych ćwiczeń z tego szeregu: ż - cz, dż.

Nie wolno wywoływać wszystkich głosek od razu. W trakcie ćwiczeń każdej z nich należy zwrócić uwagę, aby dziecko nie myliło:

 

sz - s”,   ż - z”,  cz - c”,   dż - dz”, tzn. różnicowało poprawnie słuchowo i nie    

                                                          zmieniało w mowie.

 

Jeżeli dziecko opanowało wywołanie dźwięku odpowiadającego głosce „ sz, łączymy ją z samogłoskami:

 

szsza, szszo, szsze, szszu, suszy

 

1. Wyodrębnianie głoski” sz” w nagłosie wyrazu.

 

Najpierw podajemy dziecku wyrazy łatwe dzieląc je początkowo na sylaby. Dziecko powinno skupić się i nie spieszyć z odpowiedzią, np.:

 

szsza - lik, szsza - tnia, szszafa   / „ sz” lekko przedłużamy a samogłoski     

                                                                            wymawiamy prawidłowo /.

W następnym etapie ćwiczeń likwidujemy podział na sylaby, gdy dziecko powtarza już wyrazy prawidłowo: np. szopa, szafa, szary.

 

2. Wyodrębnianie głoski    „sz” w śródgłosie wyrazu.

 

Początkowo dzielimy wyrazy na sylaby:

 

ka - sza,  ka - szel,  ma - szy - na, dziecko musi mieć odpowiednią ilość czasu na prawidłowe ułożenie języka. Jeśli występują trudności, umawiamy się z dzieckiem, że ilekroć nastąpić ma „ sz” osoba prowadząca zajęcia / reedukator, nauczyciel / uniesie rękę do góry.

 

Stopniowo przechodzimy od podziału wyrazu na sylaby w śródgłosie wyrazu.

nosze, kosze, kalosze, koszyk, koszula, kieszeń, wieszak, puszek, groszek.

 

3. Wyodrębnianie głoski „ sz” w wygłosie wyrazu.

 

 

Na wstępie ćwiczeń w prawidłowej realizacji dźwięku odpowiadającemu głosce „ sz” w wygłosie przedłużamy dźwięk „ sz” : koszsz, listonoszsz. W miarę opanowywania  przez dziecko realizacji dźwięku „ sz” likwidujemy przedłużenie, np. kapelusz, mysz.

 

4. Realizacja dźwięku  odpowiadającego głosce „ sz” w układach dwuwyrazowych i zdaniach:

 

 np. szary szalik, szerokie szelki, nasza szatnia, koszyk gruszek

 

Na wierzchu wisi szalik.

W szatni stoją wieszaki.

W koszyku jest groszek.

Mama szyje koszulę.

 

5. Realizacja dźwięku odpowiadającemu głosce „ sz” przed spółgłoskami, w grupach spółgłoskowych w nagłosie:   szk, szt szp.

 

W tym przypadku zwielokrotniamy, a przynajmniej podwajamy „ sz”

np. szszkoła. szszkło, szszklanka, szszpulka, szszpital, szszpada, szszpak, szsznurek, szsznurowadło, szszmata

 

6. Realizacja dźwieku odpowiadającemu głosce „sz” przed spółgłoskami w śródgłosie.

 

Stosujemy podział na sylaby i początkowo podwajamy je, np.

my - szszka

pu - szszka

bro - szszka

gru - szszka

szy – szszka

 

7. Ćwiczenia dźwięku głoski „ sz” w układach dwuwargowych i w zdaniach:

 

szkolna szatnia

pluszowy kapelusz

puszka groszku

wyszywana poduszka

bursztynowa brosza

nasza szkoła

 

W szkole jest szatnia.

W szufladzie są szachy.

Nasza pani pisze na maszynie.

Urszula idzie do szkoły.

 

8. Różnicowanie dźwięków odpowiadających głosce „ sz - s”.

 

Koło szkoły stoją sanki.

W szafie wisi sukienka.

Mama przyniosła ze sklepu szynkę.

 

W koszyku jest sałata.

Stefek kaszle.

W szufladzie są spinki.

Przy szpitalu rossosny.

W szopie stoi kasa.

 

Głoska „ ż „ nie wymaga osobnych  ćwiczeń, gdyż zostają one już zrealizowane przy ćwiczeniu „ sz”, tzn. najpierw w izolacji, następnie z samogłoskami.

 

Przy tych ćwiczeniach musimy pamiętać o włączeniu opanowanej głoski „ sz” dla jej utrwalenia, np.

 

żółty szalik

duża szafa

 

W ćwiczeniach korekcyjnych szeroko stosujemy zasadę poglądowości oraz różne formy aktywności dziecka, np. rysowanie, wycinanie, naklejanie, lepienie z plasteliny, gliny, nalepianie obrazków.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SPIS TREŚCI:

 

 

 Opis i analiza działań związanych z opracowaniem i wdrożeniem programu ćwiczeń ortofonicznych usprawniających motorykę mowy dla dzieci o zaburzonej artykulacji.

 

 

I. Ćwiczenia narządów mowy.

 

1.1.           Szczęka / żuchwa / dolna

1.2.           Podniebienie miękkie i języczek

1.3.           Język

1.4.           Wargi

1.5.           Zabawy naśladowczo – słuchowe

 

II.         Ćwiczenia oddechowe.

 

2.1.           Przykłady ćwiczeń oddechowych.

 

III.    Ćwiczenia słuchowe.

 

IV.         Różnicowanie dźwięków mowy.

 

 

V.              Przykład usprawniania narządu artykulacyjnego u dzieci.

 

5.1.           Charakterystyka głoski „ sz”

5.2.           Charakterystyka głoski „ ż”.

 

VI.         Etapy ćwiczeń dla dzieci mających trudności z

     realizacją dźwięku „ sz”.

 

VII.    Bibliografia

 

Bibliografia:

 

  1. Irena Styczek:  „ Logopedia” PWN,  Warszawa 1983 r.
  2. Genowefa Demel: „ Elementy logopedii” WSiP,  Warszawa 1987 r.
  3. Genowefa Demel: „ Wady wymowy” PZWL,  Warszawa 1979 r.
  4. Genowefa Demel: „ Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola”

      Wyd.IV. WSiP, Warszawa 1996 r.

  1. D. Antos, G. Demel, I. Styczek: „ Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy“ WSiP, Warszawa
  2. Barbara Sawa: „ Jeżeli dziecko źle czyta i pisze” WSiP, S/A Warszawa 1999 r.